Czym jest Gdańska Karta dla Drzew?
Gdańska Karta dla Drzew, nad którą prace rozpoczęto 30 czerwca 2023 roku, to kompleksowy dokument, stanowiący zbiór standardów i wytycznych, które mają obowiązywać wszystkich interesariuszy przestrzeni miejskiej – tej znajdującej się w administrowaniu Gminy Miasta Gdańska: projektantów, inwestorów, wykonawców robót budowlanych oraz zarządców nieruchomości, czy urzędników.
Ostateczne wprowadzenie Karty Zarządzeniem Prezydenta Miasta Gdańska z 14 lutego 2025 roku to efekt zaangażowania aktywistów, ekspertów i władz miasta. Jest ona odpowiedzią na rosnące potrzeby ochrony zieleni miejskiej oraz rezultatem inicjatyw społecznych, takich jak "Zadrzewiamy Gdańsk" czy "Dajmy szóstkę drzewom w mieście".
Obowiązywanie Karty kończy z uznaniowością w podejściu do zieleni. Traktujemy drzewa nie jako dodatek do architektury, ale jako kluczowy składnik infrastruktury miasta. Tym samym poddajemy je wymogom ochrony, jak drogi, komunikacja publiczna, sieci wodociągowe czy energetyczne. Przykładem może być tu zasada, że przy projektowaniu sieci podziemnych należy je poprowadzić tak, by umożliwić potem nasadzenia drzew w danej ulicy. Tego typu rozwiązanie jest pionierskim w skali kraju.
Gdańska Karta dla Drzew daje ponadto większe możliwości wprowadzania zieleni, a w szczególności drzew, w gęstą miejską tkankę. Czyli wszędzie tam, gdzie są one najbardziej potrzebne w silnie zurbanizowanych częściach miasta. Zgodnie z tą ideą coraz częściej do realizacji trafiają projekty, które mają na celu rozbrukowywanie fragmentów chodników czy placów i wprowadzanie zieleni w miejsce betonu.
Trzy filary projektu
Projekt Gdańskiej Karty dla Drzew opiera się na trzech kluczowych obszarach, które mają zapewnić drzewom bezpieczeństwo i rozwój na każdym etapie ich życia:
- Standard ochrony drzew i innych form zieleni w procesie inwestycyjnym
Celem tego standardu jest minimalizacja negatywnego wpływu prac budowlanych i ziemnych na istniejący drzewostan. Dokument ten wymaga od interesariuszy, aby drzewa zostały uwzględnione już na etapie planowania inwestycji, a w trakcie realizacji były fizycznie zabezpieczone przed uszkodzeniami pnia, korony oraz systemu korzeniowego. Dzięki temu drzewa mają szansę przetrwać inwestycję w dobrej kondycji i nie obumierać po zakończeniu budowy.
- Standard cięcia i pielęgnacji
Celem tych wytycznych jest ujednolicenie zasad wykonywania zabiegów w koronach drzew, tak aby były one zgodne z aktualną wiedzą dendrologiczną i fizjologią roślin. Standardy te mają na celu zapobieganie niszczeniu drzew poprzez niewłaściwe praktyki (takie jak ogławianie) oraz stosowanie cięć, które poprawiają bezpieczeństwo i statykę drzewa bez szkody dla jego zdrowia. Określają one techniki cięcia, dopuszczalny zakres redukcji korony oraz optymalne terminy wykonywania prac.
- Standard inspekcji i diagnostyki drzew
Głównym celem tego standardu jest wprowadzenie jednolitej metodyki oceny stanu zdrowotnego i statyki drzew. Służy on rzetelnemu określeniu poziomu ryzyka, jakie drzewo może stwarzać dla otoczenia, co pozwala na podejmowanie racjonalnych decyzji o ewentualnym usunięciu drzewa lub konieczności wykonania zabiegów wzmacniających. Dzięki systematycznej diagnostyce unika się pochopnego usuwania drzew w zadowalającym stanie technicznym, a skutecznie identyfikuje te, które realnie zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia.
Nie tylko standardy
Standardy w obchodzeniu się z drzewami to nie jedyne założenia przyświecające uchwaleniu Gdańskiej Karty dla Drzew. Jej cele to również budowanie partnerskich relacji między mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi, a władzami miasta w zakresie ochrony zieleni. Efektem działania Karty w tym obszarze jest powstanie Społecznej Rady ds. Drzew, która ma charakter doradczo-opiniodawczy dla prezydent Gdańska w sprawach związanych z ochroną, utrzymaniem i rozwojem zadrzewień w Gdańsku
Gdańska Karta dla drzew kładzie również nacisk na zarządzanie drzewostanem miejskim, dzięki cyfrowej inwentaryzacji, połączonej z umieszczaniem na drzewach arbotagów, czyli specjalnych tabliczek z indywidualnym numerem identyfikacyjnym danego egzemplarza.
Ważnym elementem wdrożenia Gdańskiej Karty dla Drzew jest transparentność, czego przykładem jest upublicznianie wniosków na wycinkę oraz decyzjach zezwalających na usunięcie drzewa. Dzięki temu mieszkańcy mają dostęp do informacji o planowanych wycinkach, co wspiera otwartość i kontrolę społeczną nad działaniami dotyczącymi zieleni miejskiej, prowadzonymi przez jednostki miejskie.
Dlaczego to ważne dla mieszkańców Gdańska?
Drzewa to nasi sojusznicy w walce ze zmianami klimatu, poprawiające jakość życia w mieście. Wdrożenie Gdańskiej Karty dla Drzew, dzięki której miejski drzewostan będzie odpowiednio chroniony i będzie miał lepsze warunki do rozwoju przekłada się na konkretne korzyści dla każdego Gdańszczanina. Bowiem zdrowe i liczne drzewa w mieście to:
- Zdrowsze powietrze: Duże, dojrzałe drzewa pochłaniają znacznie więcej zanieczyszczeń niż młode sadzonki, dlatego odgrywają kluczową rolę w poprawie jakości powietrza w mieście.
- Niższa temperatura latem: Drzewa działają jak naturalne klimatyzatory, niwelując efekt „miejskich wysp ciepła”. Chroniąc korony drzew, zapewniamy cień na ulicach i placach zabaw.
- Lepsza retencja wody: Prawidłowo posadzone i utrzymane drzewa pomagają zapobiegać lokalnym podtopieniom podczas gwałtownych ulew.
- Estetyka przestrzeni publicznej: Zadbane aleje i parki wpływają pozytywnie na estetykę miasta i podnoszą atrakcyjność dzielnic.
Poniżej udostępniamy pełną dokumentację Gdańskiej Karty dla Drzew – zarządzenie Prezydenta Miasta Gdańska oraz wspomniane standardy. Zapraszamy do zapoznania się z materiałami, które zmieniają oblicze gdańskiej zieleni.
- Zarządzenie - Gdańska Karta dla Drzew
- Zarządzenie zmieniające - Gdańska Karta dla Drzew
- Standard ochrony drzew i innych form zieleni w procesie inwestycyjnym
- Standard cięcia i pielęgnacji
- Standard inspekcji i diagnostyki drzew